ચાર મહિનામાં 27 પ્રોજેક્ટ માટે દરખાસ્તો; ધોલેરા બન્યું રોકાણકારોનું મુખ્ય આકર્ષણ, 24 ગીગાવોટ ક્ષમતા ઊભી થવાની શક્યતા
ગુજરાતમાં ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રે મોટા પાયે રોકાણની શક્યતાઓ ઊભી થઈ છે. રાજ્ય સરકારે નવી ડેટા સેન્ટર નીતિ જાહેર કર્યાના માત્ર ચાર મહિનામાં અંદાજે રૂ.27 લાખ કરોડના રોકાણ સાથે 27 પ્રોજેક્ટ માટે દરખાસ્તો મળી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ સાકાર થાય તો રાજ્યમાં કુલ 24 ગીગાવોટ જેટલી ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા ઊભી થઈ શકે છે.
સૌથી વધુ 19 દરખાસ્તો ધોલેરા માટે આવી છે. અહીં અંદાજે 17 ગીગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સમાં રૂ.18 લાખ કરોડનું રોકાણ થવાની શક્યતા છે. રિલાયન્સ, અદાણી ઇન્ફ્રા, હાઇપર વોલ્ટ, વેલસ્પન, ટોરેન્ટ પાવર અને લાર્સન સહિતની કંપનીઓએ રોકાણમાં રસ દર્શાવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
નીતિના લક્ષ્યાંક કરતાં ચાર ગણું રોકાણ
રાજ્ય સરકારે વર્ષ 2026થી 2029 દરમિયાન લાગુ કરેલી ડેટા સેન્ટર નીતિ હેઠળ 7.5 ગીગાવોટ ક્ષમતા ઊભી કરવા અને આશરે રૂ.6 લાખ કરોડનું રોકાણ આકર્ષવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો હતો. તેની સામે ચાર મહિનામાં જ રૂ.27 લાખ કરોડની દરખાસ્તો મળતાં રોકાણનો અંદાજ નીતિના લક્ષ્યાંક કરતાં ચાર ગણાથી પણ વધુ થયો છે.
જોકે, આ આંકડા હાલ મળેલી રોકાણ દરખાસ્તો દર્શાવે છે. તમામ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળવી, નાણાંકીય વ્યવસ્થા પૂર્ણ થવી અને વાસ્તવિક બાંધકામ શરૂ થવું અલગ પ્રક્રિયાઓ છે.
ધોલેરા બન્યું ડેટા સેન્ટરનું મુખ્ય કેન્દ્ર
અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા ધોલેરા માટે સૌથી વધુ આકર્ષણ જોવા મળી રહ્યું છે. કુલ 27 દરખાસ્તોમાંથી 19 દરખાસ્તો ધોલેરા માટે છે, જે આશરે 70 ટકા થાય છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા 17 ગીગાવોટ ક્ષમતા ઊભી કરવાની અને રૂ.18 લાખ કરોડનું રોકાણ લાવવાની સંભાવના છે.
રાજ્ય સરકારનાં સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માંગ વધી રહી છે. ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણને કારણે ડેટા સેન્ટરની જરૂરિયાત સતત વધી રહી છે. આ ક્ષેત્રમાં ગુજરાત મહત્ત્વનો હિસ્સો મેળવી શકે છે.
9 જુલાઈએ જાહેર થઈ હતી નવી નીતિ
ગુજરાત સરકારે ગત 9 જુલાઈએ વર્ષ 2026થી 2029 માટે ત્રણ વર્ષની ડેટા સેન્ટર નીતિ જાહેર કરી હતી. આ નીતિમાં રોકાણકારોને નાણાંકીય સહાય, વીજળી અને પાણી જેવી પાયાની સુવિધાઓ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને નિયમનકારી પ્રક્રિયામાં છૂટછાટ સહિતનાં પ્રોત્સાહનો આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ગુજરાતને ડેટા સેન્ટર અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ક્ષેત્રમાં અગ્રણી કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાનો છે.
વીજળી અને કરમાં વિશેષ રાહતો
નવી નીતિ હેઠળ કોમર્શિયલ ઉત્પાદન શરૂ થયા બાદ 20 વર્ષ સુધી વીજળીના વપરાશ પર પ્રતિ યુનિટ રૂ.1ની સબસિડી આપવાની જોગવાઈ છે. આ ઉપરાંત ઇલેક્ટ્રિસિટી ડ્યૂટીના રિઇમ્બર્સમેન્ટની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પ્રોજેક્ટ માટે જમીન ખરીદતી વખતે સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ચાર્જમાં રાહત આપવામાં આવશે. પ્લાન્ટ, મશીનરી, બિલ્ડિંગ અને સંબંધિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર આઠ વર્ષ સુધી 100 ટકા SGST રિઇમ્બર્સમેન્ટનું પ્રોત્સાહન પણ નીતિમાં સામેલ છે.
પાણી અને વીજળીના પુરવઠા પર ભાર
ડેટા સેન્ટર માટે સતત અને મોટા પ્રમાણમાં વીજળી તથા પાણીની જરૂરિયાત રહે છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે નિયમિત વીજળી અને પાણીનો પુરવઠો, ઝડપી મંજૂરી પ્રક્રિયા અને જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉપલબ્ધ કરાવવાની ખાતરી આપી છે.
પાણીની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા કંપનીઓ ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ સ્થાપે તે માટે પણ પ્રોત્સાહનોની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ સુવિધાઓને કારણે મોટા રોકાણકારો ગુજરાત તરફ આકર્ષાઈ રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ડિજિટલ અર્થતંત્રમાં ગુજરાતની ભૂમિકા વધવાની શક્યતા
ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રે મળેલી દરખાસ્તો ગુજરાતના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જો આ પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર સાકાર થાય તો રાજ્યમાં મોટા પાયે રોકાણ, રોજગારીની તકો અને સંબંધિત ઉદ્યોગોના વિકાસને વેગ મળી શકે છે. જોકે, હવે આ દરખાસ્તો પૈકી કેટલા પ્રોજેક્ટને અંતિમ મંજૂરી મળે છે અને કેટલા વાસ્તવિક રોકાણમાં પરિવર્તિત થાય છે તેના પર નજર રહેશે.
