કાગળ, પૂઠાં, છાપકામ અને મજૂરીના ખર્ચમાં વધારો; રોજમેળ ₹400 અને ખાતાવહી ₹300 સુધી પહોંચી, વેપારીઓએ ચોપડાની ખરીદી ઘટાડી
દિવાળીનો તહેવાર વેપારીઓ અને ધંધાદારીઓ માટે નવા હિસાબી વર્ષની શરૂઆતનું પ્રતીક છે. દિવાળીના દિવસે ચોપડા પૂજન એટલે કે શારદા પૂજન અને વહી-ખાતા પૂજનનું વિશેષ મહત્ત્વ હોય છે. વેપારીઓ નવા વર્ષના હિસાબના ચોપડાની પૂજા કરીને આગામી વર્ષના વેપાર-ધંધાની શરૂઆત કરે છે. આ પ્રસંગે માતા લક્ષ્મી, માતા સરસ્વતી અને ભગવાન ગણેશજીનું પૂજન કરીને ધંધામાં બરકત, સમૃદ્ધિ અને સફળતાની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
જોકે, આ વર્ષે દિવાળીના પર્વ પર મોંઘવારીની અસર પરંપરાગત લાલ ચોપડાઓ પર પણ જોવા મળી રહી છે. કાચા માલ, કાગળ, પૂઠાં, છાપકામ અને મજૂરીના ખર્ચમાં વધારો થતાં ખાતાવહી અને રોજમેળના ભાવમાં 20થી 25 ટકા સુધીનો વધારો થયો છે. પરિણામે દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ચોપડા ખરીદતા વેપારીઓએ પણ આ વખતે ખરીદીમાં કાપ મૂક્યો છે.
કાગળથી લઈને મજૂરી સુધીના ખર્ચમાં વધારો
ચોપડા બનાવવામાં વપરાતા કાગળના ભાવમાં પ્રતિ કિલો આશરે ₹5નો વધારો થયો હોવાનું વેપારીઓ જણાવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત પૂઠાં, બાઇન્ડિંગ, છાપકામ અને કારીગરોની મજૂરીનો ખર્ચ પણ વધ્યો છે. ઉત્પાદન ખર્ચમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર તૈયાર ચોપડાના વેચાણભાવ પર પડી છે.
સામાન્ય રીતે અગાઉ ₹200થી ₹300માં મળતો રોજમેળ હવે વધીને આશરે ₹400 સુધી પહોંચ્યો છે. તેવી જ રીતે અગાઉ ₹150થી ₹200માં મળતી ખાતાવહીનો ભાવ હવે આશરે ₹300 થયો છે. ચોપડાના ભાવમાં થયેલા આ વધારાને કારણે વેપારીઓના નવા વર્ષની ખરીદીનું બજેટ પણ વધી ગયું છે.
કોમ્પ્યુટર અને ટેલીના યુગમાં પણ લાલ ચોપડાનું મહત્ત્વ યથાવત્
આજના ડિજિટલ યુગમાં મોટાભાગના વેપારીઓ રોજિંદા હિસાબ માટે કોમ્પ્યુટર, ટેલી અને GST સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરે છે. તેમ છતાં દિવાળીના દિવસે લાલ ચોપડા ખરીદીને તેનું પૂજન કરવાની પરંપરા આજે પણ જળવાઈ રહી છે.
અમદાવાદના ગાંધી રોડ અને માણેકચોક જેવા જૂના વેપારી વિસ્તારોમાં દિવાળીના દિવસોમાં લાલ ચોપડાની ખરીદી માટે વેપારીઓની અવરજવર જોવા મળે છે. ઘણા વેપારીઓ આખા વર્ષનો હિસાબ ડિજિટલ માધ્યમથી રાખતા હોવા છતાં ચોપડા પૂજનના દિવસે એક કે બે પરંપરાગત ચોપડા ખરીદે છે. તેમાં ‘શ્રી સવા’ લખીને સ્વસ્તિકનું ચિહ્ન દોરી પૂજા કરવામાં આવે છે.
કોમ્પ્યુટર ઓપરેટરના પગારમાં પણ વધારો
વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ડિજિટલ હિસાબ રાખવા માટે કોમ્પ્યુટર ઓપરેટરોની જરૂર પડે છે. અગાઉ ₹5 હજારથી ₹10 હજાર સુધી મળતો માસિક પગાર હવે વધીને ₹20 હજારથી ₹25 હજાર સુધી પહોંચ્યો હોવાનું કહેવાય છે. નાના વેપારીઓ માટે આટલો ખર્ચ ઉઠાવવો મુશ્કેલ બનતો હોવાથી કેટલાક વેપારીઓ ફરીથી હાથથી હિસાબ લખવાની પદ્ધતિ અપનાવી રહ્યા છે.
જોકે, ચોપડાના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે આ પરંપરાગત પદ્ધતિ અપનાવનારાઓ માટે પણ ખર્ચ વધ્યો છે. અગાઉ જે વેપારીઓ નવા વર્ષ માટે 10થી 15 ચોપડા ખરીદતા હતા, તેઓ હવે માત્ર 4થી 5 ચોપડા ખરીદીને કામ ચલાવી રહ્યા હોવાનું જાણવા મળે છે.
વેપારીઓ પર બેવડો ખર્ચનો બોજ
એક તરફ ડિજિટલ હિસાબ રાખવા માટે ઓપરેટરના પગાર અને અન્ય ખર્ચમાં વધારો થયો છે, તો બીજી તરફ પરંપરાગત ચોપડાના ભાવ પણ વધ્યા છે. પરિણામે નાના વેપારીઓ માટે હિસાબી વ્યવસ્થા જાળવવાનો ખર્ચ વધ્યો છે. વેપારીઓ મોંઘવારીને કારણે વ્યવસાયના ખર્ચમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે અને સરકાર પાસે ભાવવધારા પર અંકુશ લાવવાની માગ કરી રહ્યા છે.
આમ, આધુનિક ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે પણ દિવાળીના લાલ ચોપડાની પરંપરા આજે જીવંત છે. જોકે, આ વર્ષે ચોપડાના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે વેપારીઓએ પોતાની ખરીદી મર્યાદિત કરવી પડી રહી છે.










