ખેતીના વધતા ખર્ચ અને અનિયમિત વરસાદથી ખેડૂતોની મુશ્કેલીમાં વધારો; દ્વારકા સહિતના વિસ્તારોમાં વરસાદની ઘટ વચ્ચે દુષ્કાળ જાહેર કરી વળતર આપવાની માંગ
ગુજરાતમાં ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિને લઈને ચિંતાજનક ચિત્ર સામે આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, ગુજરાતના ખેડૂતો પર કુલ ₹1,68,460.93 કરોડનું કૃષિ ધિરાણ બાકી છે. તેમાં ટૂંકા ગાળાની પાક લોન અને ખેતીના આધુનિકીકરણ માટે લેવામાં આવેલી ટર્મ લોનનો મોટો હિસ્સો છે. ખેતીના વધતા ખર્ચ અને હવામાનની અનિશ્ચિતતાને કારણે ખેડૂતો માટે દેવાની ચુકવણી પડકારરૂપ બની રહી છે.
પાક લોનનું ભારણ ₹1.05 લાખ કરોડથી વધુ
ગુજરાતના ખેડૂતો પર ટૂંકા ગાળાની પાક લોન પેટે ₹1,05,097.25 કરોડ બાકી હોવાનું આંકડાઓમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે. સરખામણીમાં બિહારમાં ₹44,001 કરોડ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ₹38,248 કરોડનું પાક ધિરાણ નોંધાયું છે. આ આંકડા ગુજરાતમાં પાક ધિરાણના મોટા પ્રમાણને દર્શાવે છે. બિયારણ, ખાતર, જંતુનાશક દવાઓ, વીજળી અને ખેતમજૂરી જેવા ખર્ચને પહોંચી વળવા ખેડૂતોને વારંવાર ધિરાણ લેવાની જરૂર પડે છે.
ટર્મ લોનનો બોજ પણ ₹63,363 કરોડથી વધુ
ટ્રેક્ટર, ટપક સિંચાઈ અને ખેતીને આધુનિક બનાવવા માટે લેવામાં આવતી લાંબા ગાળાની ટર્મ લોન પેટે ગુજરાતના ખેડૂતો પર ₹63,363.68 કરોડ બાકી છે. ખેતીમાં ઉત્પાદન વધારવા માટે કરવામાં આવતા રોકાણ સામે આવકમાં અપેક્ષિત વધારો ન થાય, તો લોનના હપ્તા ભરવા મુશ્કેલ બને છે. ખેડૂતોની આવક વધારવાના પ્રયાસો વચ્ચે તેમના દેવા અને ખેતીની નફાકારકતા અંગે પણ ગંભીરતાથી વિચારવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
મોંઘા ખેતી ખર્ચે ખેડૂતોની મુશ્કેલી વધારી
ખાતર, બિયારણ, જંતુનાશક દવાઓ અને ખેતમજૂરીના વધતા ખર્ચથી ખેતીનું આર્થિક ગણિત ખોરવાઈ રહ્યું છે. બીજી તરફ, અતિવૃષ્ટિ, અનિયમિત વરસાદ અને બદલાતી હવામાન પરિસ્થિતિઓને કારણે પાકને નુકસાન થવાનું જોખમ પણ વધી રહ્યું છે. પાકમાંથી પૂરતી આવક ન મળે ત્યારે ખેડૂતોને એક તરફ ઘરખર્ચ અને આગામી સિઝનની તૈયારી કરવી પડે છે, તો બીજી તરફ બેંકની લોનના હપ્તા ભરવાની જવાબદારી પણ રહે છે.
વરસાદની ઘટ વચ્ચે દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ
ચાલુ વર્ષે દ્વારકા સહિત રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદની અછત હોવાના અહેવાલો વચ્ચે કૃષિ ઉત્પાદનને લઈને ચિંતા વધી છે. વરસાદની ખેંચ અને પાકને સંભવિત નુકસાનથી ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલી વધુ ઘેરી બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં વરસાદ અને પાકની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને દુષ્કાળ જાહેર કરવાની તથા ખેડૂતોને યોગ્ય આર્થિક સહાય અને વળતર આપવાની માંગ ઉઠી રહી છે.
ખેડૂતોની વાસ્તવિક આર્થિક સ્થિતિ સમજવા માટે કુલ લોનના આંકડા સાથે તેમની આવક, પાક ઉત્પાદન, લોનની ચુકવણીની સ્થિતિ અને વરસાદથી થયેલા નુકસાનનું પણ મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
