800-800 મેગાવોટના બે સુપર ક્રિટીકલ યુનિટ સ્થાપવાની યોજના; જમીન સંપાદનના જાહેરનામા સામે અસરગ્રસ્તો 60 દિવસમાં વાંધા રજૂ કરી શકશે
ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ, શહેરીકરણ અને વીજળીના વધતા વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યમાં વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાની દિશામાં વધુ એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. વડોદરા જિલ્લાના શિનોર તાલુકાના સુરાશામળ ગામે 1600 મેગાવોટ ક્ષમતાનો નવો કોલસા આધારિત સુપર ક્રિટીકલ પાવર પ્લાન્ટ સ્થાપવાની તૈયારી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે કુલ 165.69 હેક્ટર જમીન સંપાદિત કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.
પ્રસ્તાવિત વીજમથકમાં 800 મેગાવોટ ક્ષમતાના બે અલગ-અલગ યુનિટ સ્થાપવાનું આયોજન છે. આ આધુનિક ટેક્નોલોજી આધારિત પ્લાન્ટ કાર્યરત થયા બાદ રાજ્યની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો થવાની સાથે ઔદ્યોગિક અને રહેણાક ક્ષેત્રની વધતી વીજ માગને પહોંચી વળવામાં મદદ મળી શકે છે.
જમીન સંપાદન માટે રાજ્ય સરકારનું જાહેરનામું
આ પ્રોજેક્ટ માટે ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા 29 ઓક્ટોબરના રોજ જમીન સંપાદન અંગેનું જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ 30 ઓક્ટોબરના રોજ ગુજરાત સરકારના ગેઝેટમાં તેની પ્રસિદ્ધિ કરવામાં આવી હતી.
જાહેરનામા અનુસાર, શિનોર તાલુકાના સુરાશામળ ગામે પ્રસ્તાવિત વીજમથક માટે 165.69 હેક્ટર જમીન સંપાદિત કરવાની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે. આ જમીન પર 800 મેગાવોટના બે સુપર ક્રિટીકલ યુનિટ સ્થાપવાની યોજના છે.
સરકાર દ્વારા આ પ્રોજેક્ટને જાહેર હિત સાથે જોડાયેલા મહત્ત્વના માળખાકીય પ્રોજેક્ટ તરીકે આગળ વધારવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, હાલ જમીન સંપાદનની પ્રાથમિક કાયદાકીય પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણ માટે આગળની મંજૂરીઓ મેળવવાની પ્રક્રિયા બાકી છે.
જમીન માલિકોને 60 દિવસમાં વાંધા રજૂ કરવાની તક
જમીન સંપાદનના જાહેરનામાને પગલે અસરગ્રસ્ત જમીન માલિકો અને અન્ય સંબંધિત લોકોને પોતાની રજૂઆત કરવાનો અવસર આપવામાં આવ્યો છે. જાહેરનામાની પ્રસિદ્ધિની તારીખથી 60 દિવસની અંદર કરજણના સક્ષમ જમીન સંપાદન અધિકારી સમક્ષ વાંધા અને રજૂઆતો નોંધાવી શકાશે.
આ સમયગાળા દરમિયાન જમીન સંપાદન અંગે કોઈ વાંધો હોય તો સંબંધિત લોકો પોતાની રજૂઆત કરી શકશે. ત્યારબાદ રજૂઆતોની તપાસ અને જરૂરી કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવશે. સરકાર સંતુષ્ટ થાય તો જમીન સંપાદન કાયદાની કલમ 10 હેઠળ આગળનું જાહેરનામું બહાર પાડવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ગુજરાતમાં વીજળીની માગ વધતાં નવા પ્લાન્ટની જરૂરિયાત
ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક એકમોનો વિસ્તાર, નવા રહેણાક વિસ્તારો, વેપાર-ધંધા અને વિવિધ માળખાકીય સુવિધાઓના વિકાસને કારણે વીજળીની જરૂરિયાત સતત વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી વર્ષોમાં વીજળીનો પૂરતો પુરવઠો જાળવી રાખવો મહત્ત્વપૂર્ણ બન્યો છે.
સૌર અને પવન ઊર્જા જેવા પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા સ્ત્રોતો પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેમનું ઉત્પાદન હવામાન અને કુદરતી પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત રહે છે. સૌર ઊર્જાનું ઉત્પાદન મુખ્યત્વે દિવસના પ્રકાશ દરમિયાન થાય છે, જ્યારે પવન ઊર્જાનું ઉત્પાદન પવનની ઉપલબ્ધતા પ્રમાણે બદલાય છે.
ખાસ કરીને સાંજના સમયે વીજળીની માગ વધે અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનું ઉત્પાદન ઘટે ત્યારે સતત વીજ પુરવઠો જાળવવા પરંપરાગત થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ ઉપયોગી બની શકે છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યની પોતાની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
1600 મેગાવોટના પ્લાન્ટથી શું ફાયદો થઈ શકે?
સુરાશામળ ખાતે પ્રસ્તાવિત 1600 મેગાવોટનો વીજ પ્લાન્ટ કાર્યરત થયા બાદ રાજ્યની સ્થાપિત વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો થશે. તેના કારણે વીજળીની પીક ડિમાન્ડ દરમિયાન વધારાનો પુરવઠો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત, ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રની વધતી વીજ જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં સહાય થવાની શક્યતા છે. સૌર અને પવન ઊર્જાનું ઉત્પાદન ઓછું હોય તેવા સમયે પણ વીજ પુરવઠો જાળવવામાં આ પ્રકારના પ્લાન્ટ ઉપયોગી બની શકે છે.
બે 800 મેગાવોટના યુનિટ સ્થાપવાની યોજનાથી ઉત્પાદન ક્ષમતા બે અલગ એકમોમાં વહેંચાશે. જોકે, પ્લાન્ટની વાસ્તવિક કામગીરી, વીજ ઉત્પાદન શરૂ થવાનો સમય અને રાજ્યના વીજ પુરવઠામાં તેનો ફાળો પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
શું છે સુપર ક્રિટીકલ ટેક્નોલોજી?
સુપર ક્રિટીકલ ટેક્નોલોજી કોલસા આધારિત વીજ ઉત્પાદનની એવી પદ્ધતિ છે, જેમાં બોઇલરમાં પાણી અને વરાળને અત્યંત ઊંચા દબાણ તથા તાપમાન પર લઈ જવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાથી ઉત્પન્ન થતી વરાળ ટર્બાઇનને ફેરવે છે અને તેના દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે.
પરંપરાગત સબ-ક્રિટીકલ પ્લાન્ટની સરખામણીએ સુપર ક્રિટીકલ ટેક્નોલોજી વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કામ કરી શકે છે. એટલે કે સમાન પ્રમાણમાં કોલસાનો ઉપયોગ કરીને વધુ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા રહે છે. તેના કારણે પ્રતિ યુનિટ વીજળી માટે કોલસાનો વપરાશ અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
જોકે, કોલસા આધારિત વીજમથક હોવાને કારણે હવાનું પ્રદૂષણ, કાર્બન ઉત્સર્જન, પાણીનો વપરાશ અને રાખના નિકાલ જેવા પર્યાવરણીય મુદ્દાઓ પણ મહત્ત્વના રહેશે. આથી પ્લાન્ટમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટેની જરૂરી વ્યવસ્થાઓ કેવી રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવે છે તે પણ જોવાનું રહેશે.
જમીન સંપાદન અને મંજૂરીઓ બાદ પ્રોજેક્ટની દિશા સ્પષ્ટ થશે
વડોદરા જિલ્લાના શિનોર તાલુકામાં પ્રસ્તાવિત આ વીજમથક માટે હાલ જમીન સંપાદનની પ્રાથમિક પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. આગામી સમયમાં અસરગ્રસ્તોની રજૂઆતો, જમીન સંપાદન અંગેની કાયદાકીય કાર્યવાહી અને અન્ય જરૂરી મંજૂરીઓ પૂર્ણ થયા બાદ પ્રોજેક્ટ આગળ વધી શકશે.
એક તરફ ગુજરાતમાં વધતી વીજળીની માગને પહોંચી વળવા ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાની તૈયારી છે, તો બીજી તરફ જમીન સંપાદનથી અસરગ્રસ્ત લોકોના વાંધા અને રજૂઆતો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. હવે 165.69 હેક્ટર જમીન સંપાદનની પ્રક્રિયા કઈ રીતે આગળ વધે છે અને પ્રસ્તાવિત 1600 મેગાવોટનો પ્લાન્ટ ક્યારે સાકાર થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.










