ગુજરાતમાં કાયદેસર દારૂ પરમિટ ધરાવતા ગ્રાહકો માટે દારૂની ખરીદી મોંઘી પડતી હોવાની ફરિયાદો ઉઠી છે. રાજ્યના 55 હજારથી વધુ પરમિટ ધારકોએ આક્ષેપ કર્યો છે કે લાયસન્સ ધરાવતા જથ્થાબંધ વેપારીઓ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટરોના એક જૂથે સિન્ડિકેટ બનાવીને દારૂના ભાવ પર પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવ્યું છે. પરમિટ ધારકોના જણાવ્યા મુજબ, નક્કી કરાયેલા પ્રોફિટ માર્જિન અને વેટ સહિતના વિવિધ ચાર્જના નામે MRP કરતાં ઘણો વધારે ભાવ વસૂલવામાં આવે છે.
ડિસ્ટ્રિબ્યુટરો પર કાર્ટેલ બનાવવાનો આક્ષેપ
પરમિટ ધારકોનો આક્ષેપ છે કે અમદાવાદ, આણંદ, ભરૂચ અને રાજકોટમાં સક્રિય કેટલાક ડિસ્ટ્રિબ્યુટરોના જૂથે બજારમાં પોતાનું નિયંત્રણ ઊભું કર્યું છે. પરમિટથી વેચાતી કેટલીક બોટલો પર MRP છાપેલી ન હોવાથી ગ્રાહકોને વાસ્તવિક કિંમત કેટલી છે તે જાણવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે.
ગુજરાતમાં દારૂનો કાયદેસર વેપાર FL-1 જથ્થાબંધ, FL-2 રિટેલ અને પરમિટ હોલ્ડર લાયસન્સની વ્યવસ્થા હેઠળ થાય છે. નિયમ મુજબ પરમિટ શોપ ઉત્પાદકો પાસેથી સીધી ખરીદી કરી શકે છે, પરંતુ મોટી ન્યૂનતમ ઓર્ડર ક્વાન્ટિટી, બિલિંગની પ્રક્રિયા અને પરિવહન જેવી મુશ્કેલીઓના કારણે અનેક વેપારીઓ સીધી ખરીદી કરી શકતા નથી.
સપ્લાય ચેઇન પર નિયંત્રણનો આક્ષેપ
પરમિટ ધારકોના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ પરિસ્થિતિનો લાભ લઈને કેટલાક ડિસ્ટ્રિબ્યુટરોએ સપ્લાય ચેઇન પર પોતાનું નિયંત્રણ જમાવ્યું છે. જે પરમિટ શોપ સંચાલકો તેમની શરતો સ્વીકારતા નથી તેમને માલનો પુરવઠો અટકાવવામાં આવતો હોવાનો આક્ષેપ છે. પરિણામે વેપારીઓને એ જ ડિસ્ટ્રિબ્યુટરો પાસેથી ઊંચા ભાવે માલ ખરીદવાની ફરજ પડે છે.
MRP મુદ્દે ઉત્પાદકો પાસે પણ સ્પષ્ટતા માગાઈ
થોડા સમય પહેલાં વજન અને માપન વિભાગ દ્વારા કેટલીક પરમિટ દુકાનો પર તપાસ કરવામાં આવી હતી. દારૂની બોટલો પર MRP કેમ દર્શાવવામાં આવતી નથી તે અંગે સવાલો ઉઠાવાયા હતા અને કેટલીક દુકાનો સામે કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી હતી.
ત્યારબાદ દારૂ ઉત્પાદક કંપનીઓ પાસેથી પણ ભાવ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા અંગે સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી હતી. ઉત્પાદક કંપનીઓએ ગુજરાત સરકાર પાસેથી ટેક્સ અને રિટેલર્સ માટે માન્ય માર્જિન અંગે વિગતો માંગી હોવાનું જણાવાય છે. સમગ્ર મુદ્દો હાલમાં ગૃહ, પ્રોહિબિશન અને કાયદા વિભાગ સમક્ષ વિચારાધીન હોવાનું જણાવાયું છે.
કાયદેસર દારૂ કરતાં બૂટલેગર પાસેથી સસ્તો મળતો હોવાનો દાવો
પરમિટ ધારકો માટે સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે કેટલાક ગ્રાહકો હવે કાયદેસર પરમિટ શોપની સરખામણીએ ગેરકાયદેસર રીતે મળતા દારૂના ભાવ ઓછા હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે.
પરમિટ ધારકોના જણાવ્યા મુજબ, અમૃત બ્રાન્ડની બોટલ પરમિટ શોપમાં આશરે રૂ.6,500, જ્યારે ગેરકાયદેસર બજારમાં રૂ.4,500થી રૂ.5,000માં મળતી હોવાનો દાવો છે. તેવી જ રીતે રેડ લેબલ પરમિટ શોપમાં રૂ.3,090 સામે રૂ.2,500 અને બ્લેક લેબલ રૂ.7,000 સામે રૂ.5,000થી રૂ.5,500માં મળતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ચિવાસ રીગલ, જેક ડેનિયલ્સ અને સિંગલટન જેવી અન્ય બ્રાન્ડ્સમાં પણ કાયદેસર અને ગેરકાયદેસર બજારના ભાવમાં મોટો તફાવત હોવાનો આક્ષેપ છે.
ડિસ્ટ્રિબ્યુટર માર્જિનની તપાસની માંગ
પરમિટ ધારકો હવે સરકાર સમક્ષ ડિસ્ટ્રિબ્યુટરોના પ્રોફિટ માર્જિન, સપ્લાય સિસ્ટમ, ટેક્સ વસૂલાત અને બોટલો પર MRP ન દર્શાવવાના મુદ્દે સમગ્ર વ્યવસ્થાની તપાસ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે ભાવમાં પારદર્શિતા આવે અને સપ્લાય સિસ્ટમમાં સ્પર્ધા વધે તો કાયદેસર પરમિટ ધારકોને રાહત મળી શકે છે.
