ગુજરાતમાં ગરમીનો કહેર યથાવત્: UV ઇન્ડેક્સ 11 સુધી પહોંચતાં આરોગ્ય સામે જોખમ, હવામાં પ્રદૂષણ પણ વધ્યું

રાજકોટમાં 40.1 ડિગ્રી સાથે છ વર્ષનો તાપમાનનો રેકોર્ડ તૂટ્યો હોવાનો અહેવાલઃ અમદાવાદ સહિત અનેક શહેરોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમી, આગામી દિવસોમાં પણ રાહતની શક્યતા ઓછી

ગુજરાતમાં આસો માસ દરમિયાન પણ ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત્ રહ્યો છે. અમદાવાદ, રાજકોટ સહિત રાજ્યનાં અનેક શહેરોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઊંચું નોંધાઈ રહ્યું છે. વાદળોનું આવરણ ઘટતાં બપોરના સમયે પારજાંબલી (UV) કિરણોની અસર વધી રહી છે. કેટલાક સ્થળોએ UV ઇન્ડેક્સ 11 સુધી પહોંચતાં ત્વચા અને આંખોના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થવાની ચિંતા વધી છે. બીજી તરફ, નવરાત્રિ દરમિયાન વાહનોની અવરજવર અને સૂકા હવામાનને કારણે હવા પ્રદૂષણમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. આગામી પાંચ દિવસ દરમિયાન ગરમીથી ખાસ રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી હોવાનું અનુમાન છે.

રાજકોટમાં 40.1 ડિગ્રી તાપમાન

રાજ્યમાં રાજકોટ સૌથી ગરમ શહેર તરીકે નોંધાયું હતું. રાજકોટમાં મહત્તમ તાપમાન 40.1 ડિગ્રી નોંધાયું, જે સામાન્ય કરતાં 3.9 ડિગ્રી વધારે છે. અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા છ વર્ષમાં રાજકોટમાં નોંધાયેલું આ સૌથી ઊંચું તાપમાન છે.

અમદાવાદમાં મહત્તમ તાપમાન 38.1 ડિગ્રી નોંધાયું હતું, જે સામાન્ય કરતાં 2.2 ડિગ્રી વધુ છે. શહેરમાં લઘુત્તમ તાપમાન પણ 26 ડિગ્રીને પાર જતાં સામાન્ય કરતાં આશરે ચાર ડિગ્રીનો વધારો નોંધાયો હતો. અન્ય શહેરોમાં ભુજમાં 39.4, અમરેલીમાં 38.3, ડીસામાં 37.6, વડોદરા અને ભાવનગરમાં 37.2, સુરતમાં 37 તથા ગાંધીનગરમાં 36.2 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું. અમદાવાદમાં આગામી ત્રણ દિવસ મહત્તમ તાપમાન 38 ડિગ્રીની આસપાસ રહેવાની આગાહી છે.

UV ઇન્ડેક્સ ઊંચો થતાં ત્વચા અને આંખોને જોખમ

વાદળોનું આવરણ માત્ર 0થી 4 ટકા અને તાપમાન 38થી 40 ડિગ્રીની આસપાસ રહેતાં મધ્યાહ્નના સમયે UV કિરણોની અસર વધી રહી છે. રાજકોટ સહિતનાં સ્થળોએ UV ઇન્ડેક્સ 7થી 9 વચ્ચે નોંધાયો હતો, જ્યારે કેટલાક સેન્સર પર આંક 11 સુધી પહોંચ્યો હતો. UV ઇન્ડેક્સ 11 કે તેથી વધુ હોય ત્યારે તે અત્યંત ઊંચા જોખમની શ્રેણીમાં આવે છે.

પારજાંબલી કિરણોનો લાંબા સમય સુધી સીધો સંપર્ક ત્વચા અને આંખોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેના કારણે ત્વચા પર વહેલી કરચલીઓ અને ડાઘ પડી શકે છે. લાંબા ગાળે ત્વચાના કોષોના DNAને નુકસાન થવાથી ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ પણ વધી શકે છે. આંખોના કોર્નિયા અને રેટિના પર પણ વિપરીત અસર થવાની શક્યતા રહે છે.

અમદાવાદ, સુરત અને રાજકોટમાં હવા પ્રદૂષણ વધ્યું

ગરમીની સાથે રાજ્યનાં મોટાં શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તા પણ ચિંતાનો વિષય બની છે. રાત્રે 8 વાગ્યાની આસપાસ અમદાવાદમાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) 131, સુરતમાં 143 અને વડોદરામાં 111 નોંધાયો હતો. રાજકોટના વિવિધ સેન્સર પર AQI 101થી 139 વચ્ચે રહ્યો હતો.

હવામાં રહેલા PM2.5 અને PM10 જેવા સૂક્ષ્મ પ્રદૂષક કણો શ્વાસ મારફતે ફેફસાં સુધી પહોંચી શકે છે અને સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વસન સંબંધિત તકલીફ ધરાવતા લોકોએ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.

તડકા અને UV કિરણોથી બચવા શું કરવું?

UV ઇન્ડેક્સ ઊંચો હોય ત્યારે બપોરે 11થી 3 વાગ્યા દરમિયાન બિનજરૂરી રીતે બહાર નીકળવાનું ટાળવું જોઈએ. બહાર જવું જરૂરી હોય તો માથું અને ચહેરો ઢાંકવા માટે ટોપી કે છત્રીનો ઉપયોગ કરવો, શરીર ઢંકાય તેવાં કપડાં પહેરવાં અને આંખોની સુરક્ષા માટે UV-રક્ષણ આપતાં સનગ્લાસિસ પહેરવાં જોઈએ. પૂરતું પાણી પીવું અને તડકામાં લાંબો સમય રહેવાનું ટાળવું પણ જરૂરી છે.

એકંદરે, રાજ્યમાં ગરમી, ઊંચા UV ઇન્ડેક્સ અને વધતા હવા પ્રદૂષણની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નાગરિકોએ સાવચેતી રાખવી જરૂરી બની છે.