વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ નિમિત્તે ચિંતાજનક ચિત્ર સામે આવ્યું; બદલાતી જીવનશૈલી, જંક ફૂડ, સ્ક્રીન ટાઈમ અને પ્રદૂષણને કારણે નાની ઉંમરે વધી રહ્યું છે શુગરનું જોખમ
ડાયાબિટીસ હવે માત્ર મોટી ઉંમરના લોકોની બીમારી રહી નથી. બાળકો, કિશોરો અને યુવાનોમાં પણ બ્લડ શુગરની સમસ્યા વધી રહી હોવાના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ નિમિત્તે સામે આવેલા આંકડા અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો મુજબ, બદલાતી જીવનશૈલી, ખાણીપીણીની ખોટી આદતો અને શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો આ સ્થિતિ માટે જવાબદાર પરિબળો બની રહ્યાં છે. આ બદલાવને કારણે તબીબી જગતમાં પણ ચિંતા વધી છે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ ડાયાબિટીસનું જોખમ વધ્યું
નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS-6)ના જિલ્લાવાર ડેટાના હવાલાથી ગુજરાતનાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી રહ્યું હોવાનું જણાવાયું છે. વલસાડના ડાયાબિટીસ નિષ્ણાત અને RSSDIના ગુજરાત ચેપ્ટરના પૂર્વ સચિવ ડો. સંદીપ દેસાઈના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ નાના શહેરો અને ગામડાંમાં શારીરિક શ્રમ, ચાલવાની ટેવ અને ઘરનું પરંપરાગત ભોજન જીવનશૈલી સંબંધિત રોગો સામે રક્ષણ આપતાં હતાં. જોકે, હવે આ જીવનશૈલીમાં મોટો ફેરફાર થયો છે.
ડાંગ અને તાપી જેવા વિસ્તારોમાં પણ મોબાઈલનો વધતો ઉપયોગ અને શારીરિક શ્રમમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. પરિણામે અગાઉ જીવનશૈલીના રોગોથી પ્રમાણમાં સુરક્ષિત ગણાતા ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ ડાયાબિટીસના દર્દીઓની સંખ્યા વધતી હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ડાયાબિટીસના નિદાનની સરેરાશ ઉંમર ઘટી
મુંબઈના ડાયાબિટીસ નિષ્ણાત ડો. રાજીવ કોવિલના સેન્ટરના તબીબી ડેટા મુજબ, કોવિડ મહામારી પછી ડાયાબિટીસના નિદાનની સરેરાશ ઉંમર 43 વર્ષથી ઘટીને 38 વર્ષ થઈ છે. જાગૃતિ અને કોર્પોરેટ હેલ્થ ચેકઅપને કારણે યુવાનોમાં આ બીમારીનું વહેલું નિદાન થતું હોવાની શક્યતા પણ નિષ્ણાતોએ દર્શાવી છે. આ સ્થિતિ નાની ઉંમરથી જ મેટાબોલિક સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સાવચેત રહેવાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.
હવાનું પ્રદૂષણ પણ ડાયાબિટીસનું જોખમ વધારી શકે
જીટીબી-યુસીએમએસ હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના પ્રોફેસર ડો. અમિતેશ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, હવામાં રહેલા PM2.5 જેવા સૂક્ષ્મ પ્રદૂષિત કણો શરીરમાં ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ અને ઇન્ફ્લેમેશન પેદા કરી શકે છે. તેની અસર ઇન્સ્યુલિન બનાવતા કોષોની કાર્યક્ષમતા પર પણ પડી શકે છે.
પેસિફિક વનહેલ્થ હોસ્પિટલના ડો. એજાઝ ઝૂલ્ફીની સમીક્ષામાં PM2.5ના પ્રમાણમાં વધારા સાથે ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ 10થી 16 ટકા સુધી વધી શકે હોવાનું જણાવાયું છે. આથી ડાયાબિટીસના જોખમમાં જીવનશૈલીની સાથે પર્યાવરણીય પરિબળો પર પણ ધ્યાન આપવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
જંક ફૂડ અને સ્ક્રીન ટાઈમ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે ચિંતાજનક
અમદાવાદના ડાયાબિટીસ નિષ્ણાત ડો. સંજીવ ફાટકના જણાવ્યા અનુસાર, પાંચમાંથી એક શહેરી યુવાન હાઈ બ્લડ શુગરની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યો છે. બાળકો અને કિશોરોમાં ફાસ્ટ ફૂડ, પેકેટ ફૂડ તથા ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરીનો વપરાશ વધી રહ્યો છે. બીજી તરફ, મેદાનમાં રમવા અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ માટેનો સમય ઘટી રહ્યો છે.
ગંગારામ હોસ્પિટલના એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ ડો. અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની ઓપીડીમાં દર મહિને બે થી ત્રણ એવા બાળકો આવે છે, જેમનું વજન વધારે હોય છે અને બ્લડ શુગરનું પ્રમાણ પણ ઊંચું જોવા મળે છે. આ બાબત બાળકોની બદલાતી જીવનશૈલી અંગે ચિંતા ઊભી કરે છે.
બાળકો માટે રોજની કસરત અને સંતુલિત આહાર જરૂરી
તબીબોના મતે, બાળકોને ડાયાબિટીસના જોખમથી દૂર રાખવા માટે રોજ ઓછામાં ઓછી 60 મિનિટ શારીરિક પ્રવૃત્તિ અથવા આઉટડોર રમતો માટે પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ. આહારમાં જંક ફૂડ અને પેકેટ ફૂડનું પ્રમાણ ઘટાડીને દાળ, કઠોળ, લીલાં શાકભાજી, પ્રોટીન અને ફાઇબરયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરવો જરૂરી છે.
બાળકોને મોબાઈલ અને અન્ય ડિજિટલ સ્ક્રીન સામે વધુ સમય વિતાવવાની જગ્યાએ રમતગમત અને સક્રિય જીવનશૈલી તરફ વાળવા જોઈએ. વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસનો સંદેશ પણ એ જ છે કે યોગ્ય આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને સમયસર આરોગ્ય તપાસ દ્વારા ડાયાબિટીસના જોખમને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.










