ગુજરાતમાં સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન, ડેટા સેન્ટર, ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી સહિત ઊર્જા આધારિત ઉદ્યોગોના ઝડપી વિકાસને કારણે આગામી સમયમાં વીજળીની માંગમાં મોટો વધારો થવાની સંભાવના છે. આ વધતી જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા રાજ્યમાં મોટા ન્યુક્લિયર પાવર કોમ્પ્લેક્સ સ્થાપવાની યોજના અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટની સ્થાપિત ક્ષમતા 4,200 મેગાવોટથી લઈને 7,000 મેગાવોટ સુધી હોઈ શકે છે. જોકે પ્રોજેક્ટની અંતિમ ક્ષમતા, ટેક્નોલોજી અને સમગ્ર માળખા અંગે ઉચ્ચ સ્તરે હજુ ચર્ચા ચાલી રહી છે. પ્રોજેક્ટ સાકાર થાય તો તે ગુજરાતના ઊર્જા ક્ષેત્રના સૌથી મોટા રોકાણોમાં સામેલ થઈ શકે છે.
પ્રતિ મેગાવોટ આશરે રૂ.35 કરોડના અંદાજિત ખર્ચ પ્રમાણે પ્રોજેક્ટ માટે રૂ.1.25 લાખ કરોડથી રૂ.2.25 લાખ કરોડ સુધીનું રોકાણ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આટલા મોટા પ્રોજેક્ટથી રાજ્યની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોજેક્ટ માટે આશરે 1,100 હેક્ટર જમીન ઉપલબ્ધ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આનંદ જિલ્લાના ખંભાત તાલુકામાં પ્રસ્તાવિત ધુવારણ ન્યુક્લિયર પાવર કોમ્પ્લેક્સ માટે જરૂરી જમીનની ઓળખ રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી છે. ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલ કોમ્પ્લેક્સની શક્યતાઓ અંગે કેન્દ્ર સરકારની એક ટીમ દ્વારા સ્થળની મુલાકાત પણ લેવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
આ પ્રોજેક્ટ માટે ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NPCIL) અને ગુજરાત સ્ટેટ ઈલેક્ટ્રિસિટી કંપની લિમિટેડ (GSECL) વચ્ચે સંયુક્ત સાહસ (Joint Venture) રચવાની ચર્ચા ચાલી રહી છે. પ્રોજેક્ટના વિકાસ, બાંધકામ અને સંચાલન માટે અલગ કંપની સ્થાપવાની શક્યતા પણ વિચારણા હેઠળ છે.
ટેક્નોલોજીની દૃષ્ટિએ પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ સાથેની ચર્ચાના આધારે ધુવારણ ખાતે પ્રમાણિત સ્વદેશી Pressurized Heavy Water Reactor (PHWR) ઉપરાંત Pressurized Water Reactor (PWR) અને નિયમનકારી મંજૂરી ધરાવતી વિદેશી રિએક્ટર ટેક્નોલોજીના વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
પ્રોજેક્ટની વ્યવહારિકતા ચકાસવા તેમજ જરૂરી નીતિ અને વહીવટી સહયોગ માટે રાજ્ય સરકારે ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિ અને કાર્યકારી સમિતિની રચના કરી છે. જો આ પ્રોજેક્ટને અંતિમ મંજૂરી મળે અને તે સાકાર થાય તો ગુજરાત દેશના અગ્રણી પરમાણુ ઊર્જા કેન્દ્રોમાં સ્થાન મેળવી શકે છે.
