15 જિલ્લાઓના 45 તાલુકાઓમાં 40થી 70 ટકા સુધીની વરસાદી ઘટનો દાવો; ગુજરાતમાં ચાર જિલ્લાઓને રાહત પેકેજ જાહેર થતાં અન્ય વિસ્તારોના ખેડૂતોમાં પણ સહાયની માંગ તેજ
ગુજરાતમાં ઓછા અને અનિયમિત વરસાદને કારણે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. રાજ્ય સરકારે ભાવનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર અને કચ્છને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરીને ખેડૂતો તથા પશુપાલકો માટે સહાય પેકેજ અને રોજગારીની જાહેરાત કરી છે. જોકે, અન્ય જિલ્લાઓના અનેક તાલુકાઓમાં પણ વરસાદની નોંધપાત્ર ઘટ હોવા છતાં તેમને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી, તેવો આક્ષેપ થતાં વિવાદ ઊભો થયો છે.
અહેવાલ મુજબ, રાજ્યના અન્ય 15 જિલ્લાઓના 45 તાલુકાઓમાં 40થી 70 ટકા સુધીની વરસાદી ઘટ નોંધાઈ છે. આ વિસ્તારોને પણ દુષ્કાળ રાહત પેકેજમાં સામેલ કરવાની માંગ ખેડૂતો, ખેડૂત સંગઠનો અને વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે.
વાવ અને વંથલી સહિતના તાલુકાઓમાં મોટી વરસાદી ઘટ
વરસાદની ઘટ ધરાવતા તાલુકાઓના આંકડા મુજબ, વાવમાં 61.17 ટકા, વંથલીમાં 60.26 ટકા, ઊંઝામાં 55.52 ટકા અને અરવલ્લી જિલ્લાના માલપુરમાં 54.86 ટકા વરસાદી ઘટ નોંધાઈ હોવાનો અહેવાલ છે.
ખેડૂતોનો સવાલ છે કે જ્યારે એક જ જિલ્લામાં કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય વરસાદ થયો હોય, પરંતુ અન્ય તાલુકાઓમાં વરસાદની મોટી ઘટ હોય, ત્યારે સમગ્ર જિલ્લાની સરેરાશને બદલે તાલુકાવાર સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. ઓછા વરસાદને કારણે પાક ઉત્પાદન, પશુઓ માટે ચારો અને પાણીની ઉપલબ્ધતા પર અસર થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ખેડૂત સંગઠનો અને વિપક્ષની સહાય વધારવાની માંગ
ગુજરાત સરકારે જાહેર કરેલા રાહત પેકેજ અંગે ખેડૂત સંગઠનો અને વિપક્ષે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે. ભારતીય કિસાન સંઘના મહામંત્રી આર.કે. પટેલે સહાય અપૂરતી હોવાનો મત વ્યક્ત કર્યો હોવાનું જણાવાયું છે. ખેડૂત નેતા પાલ આંબલિયાએ પણ સહાયના ધોરણો અંગે સવાલ ઉઠાવીને પુનર્વિચાર કરવાની માંગ કરી છે.
કોંગ્રેસનાં સાંસદ ગેનીબેન ઠાકોરે બનાસકાંઠાને પણ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરીને રાહત પેકેજ આપવાની માંગ કરી છે. તેમણે બનાસકાંઠા અને સાબરકાંઠાના તાલુકાઓને સહાયના દાયરામાં સામેલ ન કરવા અંગે સરકારની ટીકા કરી હતી. તેમના મતે, દુષ્કાળની સ્થિતિ નક્કી કરતી વખતે માત્ર વરસાદના આંકડા જ નહીં, પરંતુ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ અને ખેડૂતોને થયેલા નુકસાનને પણ ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.
અલનીનો અને અનિયમિત વરસાદની અસરની ચર્ચા
જાણકારોના જણાવ્યા મુજબ, ચાલુ વર્ષે વરસાદ માત્ર ઓછો જ નહીં, પરંતુ અનિયમિત રીતે પણ વરસ્યો છે. પરિણામે કેટલાક વિસ્તારોમાં સરેરાશ વરસાદ સંતોષકારક હોવા છતાં અમુક તાલુકાઓમાં ખેતી માટે પૂરતો વરસાદ ન મળ્યો હોવાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આવા વિસ્તારોનું અલગથી મૂલ્યાંકન કરીને રાહત આપવાની માંગ હવે વધુ જોર પકડી રહી છે.
રાજસ્થાનમાં 14 જિલ્લાઓના 80 તાલુકાઓ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર
69 તાલુકાઓ ગંભીર અને 11 તાલુકાઓ મધ્યમ દુષ્કાળની શ્રેણીમાં; પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં પાણી, ચારો અને પાકને લઈને ચિંતા
રાજસ્થાનમાં વરસાદની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે 14 જિલ્લાઓના 80 તાલુકાઓને ગંભીર અને મધ્યમ દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા હોવાનો અહેવાલ છે. જાહેર કરાયેલી યાદી મુજબ, 69 તાલુકાઓને ગંભીર અને 11 તાલુકાઓને મધ્યમ દુષ્કાળની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, જોધપુરના 12 તાલુકાઓનો સૌથી વધુ સમાવેશ થયો છે. આ ઉપરાંત ઝાલોર અને બાડમેરના 10-10, બાલોતરાના 9, પાલીના 8 તથા ડુંગરપુર, જેસલમેર અને ફલોદીના 7-7 તાલુકાઓને યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
પાક સુકાતાં ખેડૂતોની મુશ્કેલી વધી
વરસાદની અછતને કારણે ખેતરોમાં ઊભા પાકને નુકસાન થવાની અને ખેડૂતોની આવક ઘટવાની ચિંતા છે. સાથે જ પીવાના પાણી, પશુઓ માટે ચારો અને પાણીની વ્યવસ્થા અંગે પણ મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ રહી છે. અહેવાલમાં પાલીમાં સામાન્ય કરતાં 58 ટકા અને જેસલમેરમાં 54 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોવાનો ઉલ્લેખ છે.
દુષ્કાળની જાહેરાત બાદ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહતકાર્યો, ખેડૂતોને આર્થિક સહાય અને પશુઓ માટે ચારા-પાણીની વ્યવસ્થા અંગેની કાર્યવાહી આગળ વધવાની શક્યતા છે.
ગુજરાતમાં પણ તાલુકાવાર મૂલ્યાંકનની માંગ
રાજસ્થાનમાં મોટા પાયે તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યાના અહેવાલ વચ્ચે ગુજરાતમાં પણ તાલુકાવાર વરસાદી ઘટ અને ખેતીને થયેલા નુકસાનના આધારે સહાય આપવાની માંગ ઉઠી છે. હવે રાજ્ય સરકાર અન્ય અસરગ્રસ્ત તાલુકાઓની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને રાહત પેકેજનો વ્યાપ વધારે છે કે નહીં, તેના પર ખેડૂતોની નજર રહેશે.
નોંધ: ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારો, વરસાદી ઘટ અને સહાય પેકેજ અંગેના આંકડા પ્રકાશિત કરતાં પહેલાં સંબંધિત સરકારી જાહેરનામા તથા સત્તાવાર વરસાદી અહેવાલોથી પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
