ગુજરાતમાં મોંઘા ભાવે વીજળી ખરીદી શરૂ, એપ્રિલ-મે સુધીના ટેન્ડર જાહેર

નવેમ્બરમાં 1,000 મેગાવોટ સામે માત્ર 100 MW અને ડિસેમ્બરમાં 675 MWની ફાળવણી; વીજળીની વધતી માંગ વચ્ચે પુરવઠાની ચિંતા

ગુજરાતમાં આગામી મહિનાઓ દરમિયાન વીજળીની માંગ અને પુરવઠા વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે ટૂંકા ગાળાની વીજ ખરીદીની તૈયારી તેજ કરવામાં આવી છે. વધતા તાપમાન, ઔદ્યોગિક વપરાશ, સિંચાઈની જરૂરિયાત અને સાંજના પીક અવર્સમાં વધતી માંગને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યોએ વધારાની વીજળી ખરીદવા ટેન્ડર બહાર પાડ્યાં છે. જોકે, ઊંચા ભાવે વીજળી ખરીદવાની તૈયારી છતાં પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ થશે કે નહીં તે અંગે ચિંતા છે.

ગુજરાતને નવેમ્બર માટે માત્ર 100 મેગાવોટ વીજળી

આપેલી વિગતો મુજબ, ગુજરાતે નવેમ્બર મહિના માટે 1,000 મેગાવોટ વીજળી મેળવવા ટેન્ડર બહાર પાડ્યું હતું, પરંતુ રૂ.8.99થી રૂ.10 પ્રતિ યુનિટના ભાવે માત્ર 100 મેગાવોટ વીજળીની ફાળવણી થઈ હતી.

ડિસેમ્બર માટે પણ 1,000 મેગાવોટની જરૂરિયાત સામે રૂ.8.55થી રૂ.8.99 પ્રતિ યુનિટના ભાવે 675 મેગાવોટ વીજળી ફાળવવામાં આવી છે. આ આંકડા મુજબ, બંને મહિનામાં રાજ્યને માંગ કરતાં ઓછો વીજ જથ્થો મળ્યો છે.

છ રાજ્યોમાં વધારાની વીજળી માટે ટેન્ડર

કેન્દ્રીય ઊર્જા મંત્રાલયના DEEP (ડિસ્કવરી ઑફ એફિશિયન્ટ ઇલેક્ટ્રિસિટી પ્રાઇસ) પોર્ટલના આંકડાઓને ટાંકીને જણાવાયું છે કે ગુજરાત, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશ, તમિલનાડુ અને કેરળે નવેમ્બર તથા ડિસેમ્બર માટે વધારાની વીજળી મેળવવા ટેન્ડર બહાર પાડ્યાં છે. વિવિધ રાજ્યોમાં વીજળીના દર અને ફાળવાયેલા જથ્થામાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે.

તમિલનાડુમાં સૌથી ઊંચા દરે વીજ ખરીદીનો ઉલ્લેખ

આપેલા અહેવાલ મુજબ, તમિલનાડુમાં વીજળીના ભાવ રૂ.41.50 પ્રતિ યુનિટ સુધી પહોંચ્યા છે. નવેમ્બર માટે 1,000 મેગાવોટની માંગ સામે માત્ર 377 મેગાવોટ અને ડિસેમ્બર માટે 1,000 મેગાવોટ સામે 401 મેગાવોટની ફાળવણી થઈ હતી.

કેરળે નવેમ્બર માટે 1,800 મેગાવોટની માંગ સામે 270 મેગાવોટ અને ડિસેમ્બર માટે 2,100 મેગાવોટ સામે 655 મેગાવોટ વીજળી મેળવી હોવાનું જણાવાયું છે.

અન્ય રાજ્યોની સ્થિતિ

રાજસ્થાન: નવેમ્બર માટે 1,500 મેગાવોટની માંગ સામે 85 મેગાવોટ અને ડિસેમ્બર માટે 2,000 મેગાવોટ સામે 95 મેગાવોટની ફાળવણી થઈ હોવાનું જણાવાયું છે.

મહારાષ્ટ્ર: નવેમ્બર માટે 500 મેગાવોટની માંગ સામે વીજળીની ફાળવણી થઈ નહોતી, જ્યારે ડિસેમ્બર માટે 500 મેગાવોટ સામે 50 મેગાવોટ ફાળવાઈ હતી.

મધ્ય પ્રદેશ: 20 નવેમ્બરથી 15 ફેબ્રુઆરી સુધી 800 મેગાવોટ માટેના ટેન્ડરમાં રૂ.3.99થી રૂ.5.50 પ્રતિ યુનિટના ભાવે સંપૂર્ણ જથ્થો ફાળવાયો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

સાંજના પીક અવર્સમાં વીજળીની અછતનો પડકાર

સાંજના સમયે સોલર વીજ ઉત્પાદન ઘટતાં અન્ય ઊર્જા સ્ત્રોતો પર નિર્ભરતા વધે છે. તે સમયે ઘરેલુ, વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક માંગ ઊંચી રહે તો પુરવઠો જાળવવો મુશ્કેલ બની શકે છે. અહેવાલમાં ઓક્ટોબર દરમિયાન સાંજના સમયે વીજળીની અછત 5.8 ગીગાવોટ સુધી પહોંચી હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે.

અલ નીનોની સંભવિત અસર, સિંચાઈ માટેનો વપરાશ અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓને કારણે વીજ માંગનું અનુમાન લગાવવું વધુ પડકારજનક બની શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં ટૂંકા ગાળાની વીજ ખરીદી મહત્વપૂર્ણ બને છે, પરંતુ તેના ઊંચા દરથી વીજ પુરવઠાના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે.

એપ્રિલ-મે સુધી વીજ ખરીદીની તૈયારી

ગુજરાત સહિત કેટલાક રાજ્યોએ જાન્યુઆરી, ફેબ્રુઆરી, માર્ચ અને એપ્રિલ-મે સુધીના સમયગાળા માટે પણ વધારાની વીજળી મેળવવાનાં ટેન્ડર બહાર પાડ્યાં હોવાનું જણાવાયું છે. આથી આગામી મહિનાઓમાં માંગને પહોંચી વળવા માટે અગાઉથી આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

જોકે, ટેન્ડર બહાર પાડવું અને વાસ્તવમાં વીજળીની ફાળવણી થવી એ અલગ બાબતો છે. અંતિમ ફાળવણી, ઉપલબ્ધ જથ્થો અને વીજળીના દરના આધારે જ રાજ્યની જરૂરિયાત કેટલી પૂરી થઈ શકશે તે સ્પષ્ટ થશે.

નોંધ: વીજળીના દર, રાજ્યવાર ફાળવણી અને 5.8 ગીગાવોટની અછતના આંકડા પ્રકાશન પહેલાં DEEP પોર્ટલ તથા સંબંધિત સત્તાવાર વીજ વિભાગના રેકોર્ડથી ચકાસવા જરૂરી છે.