રૂ. 400 કરોડના શિપ બ્રેકિંગ ઉદ્યોગ વચ્ચે પર્યાવરણની સુરક્ષા સામે સવાલો; RTIમાં વિગતો મળ્યાનો સામાજિક કાર્યકર પ્રફુલ મહેતાનો દાવો, GPCBની કામગીરી સામે ઉઠ્યા પ્રશ્નો
ભાવનગરના અલંગ શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડમાં વિદેશી જહાજમાંથી નીકળેલા કચરાના નિકાલને લઈને વિવાદ ઊભો થયો છે. બાવળાના સામાજિક કાર્યકર પ્રફુલ મહેતાએ RTI હેઠળ મેળવેલી માહિતીના આધારે દાવો કર્યો છે કે બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશ નકારવામાં આવેલા LNG જહાજને અલંગ લાવવામાં આવ્યું હતું. આ જહાજમાંથી આશરે 567 મેટ્રિક ટન પર્લાઇટ પાવડર મળી આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવતાં ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB)ની કામગીરી સામે સવાલો ઊઠ્યા છે.
દરિયાકાંઠે પાવડર ફેલાયો હોવાનો આક્ષેપ
પ્રફુલ મહેતાના જણાવ્યા મુજબ, અલંગના પ્લોટ નંબર 88 પર આવેલા મેસર્સ આતમ મનોહર શિપ બ્રેકર્સ ખાતે તપાસ દરમિયાન પર્લાઇટ પાવડર, ગ્લાસ વૂલ અને ઓઇલી વેસ્ટ મળી આવ્યાં હતાં. આશરે ત્રણ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં દરિયાકાંઠે અને પાણીમાં પાવડર ફેલાયો હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ વિગતોની સત્તાવાર પુષ્ટિ અને કચરાના ફેલાવાની હદ અંગે સ્વતંત્ર તપાસ જરૂરી છે.
પર્લાઇટ પાવડરથી આરોગ્યને શું જોખમ?
પર્લાઇટનો ઉપયોગ LNG જેવા અત્યંત ઠંડા પ્રવાહી વહન કરતાં જહાજોમાં ઇન્સ્યુલેશન માટે થાય છે. પર્લાઇટ પોતે સામાન્ય રીતે ઇન્સ્યુલેશન માટે વપરાતું ખનિજ પદાર્થ છે, પરંતુ તેના બારીક કણો હવામાં ફેલાય અને શ્વાસમાં જાય તો શ્વસનતંત્રમાં બળતરા થઈ શકે છે. આંખોના સંપર્કમાં આવવાથી પણ બળતરા અથવા ઇજા થવાની શક્યતા રહે છે. જોખમનું પ્રમાણ પદાર્થની રચના, કણોના કદ અને સંપર્કની માત્રા પર આધારિત છે.
GPCBની કાર્યવાહી સામે સવાલો
સામાજિક કાર્યકરના જણાવ્યા મુજબ, નિયમોના ભંગ બદલ GPCBએ સંબંધિત એકમ સામે નોટિસ સહિતની કાર્યવાહી કરી હતી. જોકે, આટલી મોટી માત્રામાં પાવડરનો નિકાલ ક્યાં કરવામાં આવ્યો, તેની જવાબદારી કોની હતી અને દરિયાકાંઠે થયેલા સંભવિત પ્રદૂષણની કેટલી અસર થઈ, તે અંગે સ્પષ્ટ માહિતી આપવામાં આવી ન હોવાનો આક્ષેપ છે.
પ્રફુલ મહેતાએ સમગ્ર મામલે પારદર્શક તપાસ અને જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી છે. હવે કચરાના નિકાલ, પર્યાવરણ પર તેની અસર અને GPCB દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીની વિગતો જાહેર થાય તે જરૂરી બન્યું છે. હાલ આ મામલે રજૂ થયેલા આક્ષેપોની સત્તાવાર તપાસના તારણો સામે આવવાના બાકી છે.
