પાણીની કટોકટી નિવારવા યુદ્ધના ધોરણે આયોજન, મંગળવારે દિલ્હીમાં ચાર રાજ્યોની બેઠકમાં નર્મદાના પાણીના વિતરણ અંગે ચર્ચા
ગુજરાતમાં ઓછા અને અસમાન વરસાદને કારણે પાણીની સમસ્યા ઘેરી બનવાની આશંકા વચ્ચે રાજ્ય સરકારે પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા જાળવવા અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી રવિ પાક માટે સિંચાઈનું પાણી પૂરું પાડવા આયોજન શરૂ કર્યું છે. રાજ્યમાં નર્મદા બંધ સિવાયના 206 જળાશયોમાંથી માત્ર 20 જળાશયો ઓવરફ્લો થયા હોવાના અહેવાલો છે. પરિણામે ગુજરાતની પાણીની જરૂરિયાત માટે નર્મદા બંધ પરનો આધાર વધી રહ્યો છે.
દિવાળીના તહેવાર બાદ પાણીની માંગ વધવાની શક્યતા છે. શિયાળાની શરૂઆતમાં જ ગરમીનો અનુભવ થતો હોવાથી પીવાના પાણી અને વીજળીની માંગમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી ઉનાળા સુધી પાણીનું વ્યવસ્થાપન કરવું સરકાર માટે મહત્ત્વનો પડકાર બનશે.
મંગળવારે દિલ્હીમાં ચાર રાજ્યોની બેઠક
સુરતમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલ અને કૃષિમંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી વચ્ચે પાણીની સ્થિતિ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. આ દરમિયાન નર્મદાના પાણીના વિતરણ અને ગુજરાતની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને મંગળવારે દિલ્હીમાં બેઠક યોજાવાની માહિતી આપવામાં આવી હતી.
આ બેઠકમાં નર્મદાના પાણીના ચાર હિસ્સેદાર રાજ્યો—ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર—વચ્ચે પાણીના વિતરણ અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. ગુજરાતને જરૂરી પાણી મળી રહે તે માટે કઈ વ્યવસ્થા કરી શકાય તે અંગે ચર્ચા મહત્ત્વની બની રહેશે.
સૌરાષ્ટ્ર અને રવિ પાક માટે પાણીની ચિંતા
ઓછા વરસાદને કારણે સૌરાષ્ટ્ર સહિતના વિસ્તારોમાં જળસંગ્રહની સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. સૌની યોજના મારફતે જરૂરિયાત મુજબ પાણી પહોંચાડવા અને આગામી ચોમાસા સુધી પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા જાળવવા સરકાર માટે આયોજન જરૂરી બન્યું છે.
બીજી તરફ રવિ પાકની સિઝન સિંચાઈના પાણી પર આધારિત હોવાથી ખેડૂતોને કેટલું પાણી અને કઈ રીતે ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય તે પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો છે. જળાશયોમાં ઓછો સંગ્રહ હોવાથી પીવાના પાણી અને ખેતી માટેના પાણી વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.
પાણીના બદલામાં વીજળી કે નાણાં આપવાની તૈયારી: સી.આર. પાટીલ
કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલે સુરતના કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતને પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી સાથે વાતચીત કરવામાં આવી છે. તેમણે કહ્યું કે પાણીના બદલામાં નર્મદા યોજનામાંથી ઉત્પન્ન થતી વીજળી પરત આપવા અથવા નાણાં ચૂકવવા અંગે પણ વાત થઈ શકે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રીએ આ દિશામાં આગળ વધવા સંમતિ દર્શાવી છે.
પાટીલની આ રજૂઆત બાદ હવે ચારેય રાજ્યો વચ્ચેની બેઠકમાં પાણીના વિતરણ અંગે શું નિર્ણય લેવાય છે તેના પર નજર રહેશે.
વીજળીની વધતી માંગ પણ પડકાર
પાણીની સાથે રાજ્યમાં વીજળીની વધતી માંગને પહોંચી વળવાનો મુદ્દો પણ સરકાર માટે મહત્ત્વનો છે. ગુજરાતે કેન્દ્રીય વીજળી ગ્રીડમાંથી આશરે 1,000 મેગાવોટ વધારાની વીજળી મેળવવાની માંગ કરી હોવાના અહેવાલો છે. આ વીજળી કઈ રીતે અને કઈ શરતો હેઠળ ઉપલબ્ધ થશે તે અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
આગામી દિવસોમાં કેન્દ્ર સરકાર સાથેની ચર્ચા અને ચાર રાજ્યો વચ્ચેના સંકલનથી ગુજરાતની પાણી તથા વીજળીની જરૂરિયાતો માટે શું વ્યવસ્થા ઊભી થાય છે તે સ્પષ્ટ થશે. ઓછા જળસંગ્રહ વચ્ચે પીવાનું પાણી, ખેતી અને વીજળીની માંગને પહોંચી વળવા રાજ્ય સરકાર માટે આગામી સમય કસોટીરૂપ બની શકે છે.
