127 એકરમાં ફેલાયેલા BBBRCનું 30 ઓક્ટોબરે પીએમ મોદી કરશે લોકાર્પણ; દેશી ગાય-ભેંસોની જાત સુધારણા અને પશુપાલકોની આવક વધારવા પર ભાર
બનાસકાંઠા જિલ્લાના ભીલડી ખાતે ₹325 કરોડના ખર્ચે 127 એકરમાં પથરાયેલું ‘ભારત બોવાઇન બ્રીડિંગ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર’ (BBBRC) તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આપેલી માહિતી મુજબ, 30 ઓક્ટોબરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આ આધુનિક પશુપાલન અને સંશોધન કેન્દ્રનું લોકાર્પણ કરશે. કેન્દ્રનો મુખ્ય હેતુ દેશી ગાયો અને ભેંસોની આનુવંશિક ગુણવત્તામાં સુધારો કરીને પશુપાલનને વધુ ઉત્પાદક અને આર્થિક રીતે લાભદાયી બનાવવાનો છે.
વધુ દૂધ સાથે ઓછો ખર્ચ રાખવાનો પ્રયાસ
પશુપાલકો માટે વધુ દૂધ આપતાં પશુઓની પસંદગી કરવી જેટલી જરૂરી છે, તેટલી જ મહત્ત્વની બાબત તેમની માવજતનો ખર્ચ, ગરમી સહન કરવાની ક્ષમતા અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ છે. બનાસ ડેરીના ચેરમેન શંકર ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર, દેશી ગાયોની ઉત્પાદકતા વધારીને ઓછાં પશુઓમાંથી વધુ દૂધ મેળવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. તેનાથી પશુપાલકોની આવક વધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
આ કેન્દ્રમાં પશુઓનું મૂલ્યાંકન માત્ર દૂધ ઉત્પાદનના આધારે નહીં, પરંતુ અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ લક્ષણોને ધ્યાનમાં રાખીને પણ કરવામાં આવશે. તેમાં પશુ કેટલો ખોરાક લઈને કેટલું દૂધ આપે છે, ગરમ હવામાનમાં તેની કામગીરી કેવી રહે છે, રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા અને દૂધની ગુણવત્તા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
પશુપાલનના ખર્ચમાં ઘટાડા પર ધ્યાન
પશુપાલન વ્યવસાયમાં પશુઓના ખોરાક અને નિભાવનો ખર્ચ મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. જો વધુ દૂધ આપતા પશુ પાછળ ઘાસચારો, દવાઓ અને સંભાળનો ખર્ચ પણ વધારે હોય, તો પશુપાલકનો નફો ઘટી શકે છે. તેથી સ્થાનિક વાતાવરણને અનુકૂળ અને ઓછા ખર્ચે સારી ઉત્પાદકતા આપતાં પશુઓની પસંદગી મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
ખાસ કરીને ગુજરાત જેવા ગરમ પ્રદેશોમાં ગરમી સહન કરી શકે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતાં પશુઓ પશુપાલકો માટે ઉપયોગી બની શકે છે. BBBRCમાં આવી વિશેષતાઓનો અભ્યાસ કરીને પશુઓની જાત સુધારણા માટે સંશોધન કરવામાં આવશે.
15થી વધુ દેશી જાતોનો સમાવેશ
આ સંશોધન કેન્દ્રમાં 15થી વધુ દેશી જાતો અને ક્રોસબ્રીડ પશુઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. તેમાં ગાયોની કાંકરેજ, ગીર, સાહિવાલ, રેડ સિંધિ, થરપારકર, રાઠી, પુંગાનુર અને ઓંગોલ જેવી જાતોનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે ભેંસોમાં મહેસાણી, બન્ની, મુર્રા અને જાફરાબાદી જેવી જાતોનો અભ્યાસ કરવામાં આવશે.
કાંકરેજ ગાય ગરમી સહન કરવાની ક્ષમતા માટે જાણીતી છે, જ્યારે ભેંસોની કેટલીક જાતો દૂધમાં ઊંચી ચરબીના પ્રમાણ માટે ઓળખાય છે. આવી વિશેષતાઓને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન સાથે જોડીને પશુપાલકોને તેમના વિસ્તાર અને જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય પશુ પસંદ કરવામાં મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
પશુપાલન ક્ષેત્રે સંશોધનને નવી દિશા
BBBRC દ્વારા દેશી પશુઓની આનુવંશિક ક્ષમતાનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ, દૂધ ઉત્પાદનમાં વધારો અને પશુપાલનના ખર્ચમાં ઘટાડા જેવા હેતુઓ પર કામ કરવામાં આવશે. સંશોધનના પરિણામોનો લાભ પશુપાલકો સુધી પહોંચે તો પશુપાલન ક્ષેત્રની ઉત્પાદકતા અને આવક વધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
નોંધ: લોકાર્પણની તારીખ, પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ અને કેન્દ્રની સુવિધાઓ અંગેની વિગતો પ્રકાશન પહેલાં સત્તાવાર સરકારી અથવા બનાસ ડેરીના સ્રોતથી ચકાસવી જરૂરી છે.
