મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર સાથે નાણાકીય સમજૂતી; 31 માર્ચ, 2027 પહેલાં ચુકવણી કરવાની ખાતરી
ગાંધીનગર: ગુજરાતની મહત્વપૂર્ણ નર્મદા પરિયોજનાના વર્ષોથી અટવાયેલા નાણાકીય લેણાંના મુદ્દે સમાધાનનો માર્ગ મોકળો થયો છે. નર્મદા યોજનામાં નાણાકીય લેતી-દેતી અંગે ગુજરાત સહિત ચાર રાજ્યો વચ્ચે સહમતી સધાઈ છે. આ સમજૂતી મુજબ ગુજરાતને મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર પાસેથી કુલ રૂ.553.43 કરોડની બાકી રકમ મળવાની છે. સંબંધિત રાજ્યોએ આ રકમ 31 માર્ચ, 2027 પહેલાં ચૂકવવાની ખાતરી આપી છે.
નર્મદા કંટ્રોલ ઓથોરિટીની બેઠકમાં સમજૂતીને અનુમોદન
નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી નર્મદા કંટ્રોલ ઓથોરિટીની રિવ્યૂ કમિટીની 15મી બેઠકમાં આ નાણાકીય મુદ્દે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટિલની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠકમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જ્યારે મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રીઓ વીડિયો કોન્ફરન્સના માધ્યમથી જોડાયા હતા.
ચારેય રાજ્યો વચ્ચે અગાઉ થયેલા મેમોરેન્ડમ ઓફ એગ્રીમેન્ટને બેઠકની કાર્યવાહીમાં સામેલ કરીને સમજૂતીને અનુમોદન આપવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણયથી લાંબા સમયથી અટવાયેલા નાણાકીય પ્રશ્નના ઉકેલની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ છે.
કયા રાજ્ય પાસેથી ગુજરાતને કેટલી રકમ મળશે?
સમજૂતી મુજબ ગુજરાતને મળનારી રૂ.553.43 કરોડની રકમનું રાજ્યવાર વિભાજન નીચે મુજબ છે:
મધ્યપ્રદેશ: રૂ.251.62 કરોડ
રાજસ્થાન: રૂ.271.13 કરોડ
મહારાષ્ટ્ર: રૂ.30.68 કરોડ
આમ, ત્રણેય રાજ્યો પાસેથી ગુજરાતને કુલ રૂ.553.43 કરોડ મળવાના છે. નક્કી કરાયેલી વ્યવસ્થા અનુસાર દરેક રાજ્ય બાકી રકમની ચુકવણી સંબંધિત રાજ્યને સીધી કરશે. અન્ય રાજ્યો પાસેથી મળવાપાત્ર રકમનું પરસ્પર સમાયોજન કર્યા વિના ચુકવણી કરવાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે.
અન્ય રાજ્યો વચ્ચે પણ નાણાકીય ચુકવણી નક્કી
સમજૂતી હેઠળ અન્ય રાજ્યો વચ્ચેની નાણાકીય લેતી-દેતી પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. રાજસ્થાન મધ્યપ્રદેશને રૂ.11.50 કરોડ અને મહારાષ્ટ્રને રૂ.25.55 કરોડ ચૂકવશે. જ્યારે મહારાષ્ટ્રે મધ્યપ્રદેશને રૂ.8.32 કરોડ ચૂકવવાના રહેશે.
આ વ્યવસ્થાથી નર્મદા યોજના સાથે સંકળાયેલા રાજ્યો વચ્ચે પુનર્વસન, પુનઃસ્થાપન અને ખર્ચની વહેંચણીને લગતા બાકી નાણાકીય પ્રશ્નોના ઉકેલમાં મદદ મળશે.
વર્ષોથી અટવાયેલા પ્રશ્નના ઉકેલની દિશામાં પ્રગતિ
વર્ષ 1979માં નર્મદા જળ વિવાદ ન્યાયાધિકરણના નિર્ણયના આધારે સરદાર સરોવર યોજના ચાર રાજ્યોના સહયોગથી આગળ વધી હતી. જોકે, પુનર્વસન, પુનઃસ્થાપન અને સંબંધિત ખર્ચની વહેંચણી અંગેની નાણાકીય ચુકવણીઓના મુદ્દે લાંબા સમયથી સહમતી બની શકી નહોતી.
હવે ચારેય રાજ્યો વચ્ચે સમજૂતી થતાં આ પ્રશ્નના ઉકેલ માટે માર્ગ મોકળો થયો છે. ગુજરાતને મળનારી રૂ.553.43 કરોડની રકમ રાજ્યના લાંબા સમયથી બાકી રહેલા લેણાંની ચુકવણી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે. જોકે, વાસ્તવિક ચુકવણી નક્કી કરાયેલી સમયમર્યાદા મુજબ થાય છે કે નહીં તે હવે જોવાનું રહેશે.
