સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટમાં દેશના પ્રથમ ‘સ્ટેક્ડ સ્ટેશન’નું નિર્માણ, ડાયમંડ થીમથી ઝળહળશે મેટ્રો સ્ટેશનો

ગીચ વિસ્તારોમાં જમીનની મર્યાદા વચ્ચે અનોખી એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ; 110 ફૂટ ઊંડે અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટ્રક્ચર, 750 વોલ્ટ DC થર્ડ રેલ સિસ્ટમ અને મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ હબ બનશે આકર્ષણ

સુરત: તાપી નદીના કિનારે વસેલું સુરત શહેર હવે આધુનિક જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાની દિશામાં નવી ઓળખ ઊભી કરી રહ્યું છે. એક સમયે જળમાર્ગો, બગ્ગી અને ટાંગા પર આધારિત રહેલા શહેરનું પરિવહન માળખું આજે ઓટોરિક્ષા, સિટી બસ અને BRTSથી આગળ વધીને મેટ્રો રેલ સુધી પહોંચ્યું છે. સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટમાં અત્યાધુનિક એન્જિનિયરિંગ ટેકનોલોજી, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને શહેરની સ્થાનિક ઓળખને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક નવીન પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

ભાગળ અને કાપોદ્રામાં અનોખાં સ્ટેક્ડ મેટ્રો સ્ટેશન

સુરતના જૂના શહેરના ગીચ અને સાંકડા રસ્તાઓ ધરાવતા ભાગળ (મસ્કતી હોસ્પિટલ) અને કાપોદ્રા (લાભેશ્વર) વિસ્તારોમાં મેટ્રો સ્ટેશનના નિર્માણ માટે જમીનની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા એક મોટો પડકાર હતો. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે સ્ટેક્ડ સ્ટેશનની રચના કરવામાં આવી છે, જેમાં બંને દિશાની મેટ્રો લાઇનો બાજુબાજુમાં રાખવાને બદલે એકબીજાની ઉપર-નીચે પસાર થાય છે.

આ વ્યવસ્થામાં ઊભી જગ્યાનો મહત્તમ ઉપયોગ કરીને મેટ્રોનું માળખું તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. આશરે 110 ફૂટ ઊંડા અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટ્રક્ચર, ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM), ડાયાફ્રામ વોલ અને ટોપ-ડાઉન કન્સ્ટ્રક્શન જેવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજીથી આસપાસની મિલકતો અને ઐતિહાસિક બાંધકામો પર થતી અસર ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

ડાયમંડ સિટીની ઓળખ હવે મેટ્રોમાં પણ જોવા મળશે

સુરત વિશ્વભરમાં ‘ડાયમંડ સિટી’ તરીકે ઓળખાય છે. આ સ્થાનિક ઓળખને મેટ્રોની ડિઝાઇનમાં પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. મેટ્રો સ્ટેશનોની સીલિંગ અને એલિવેશનમાં હીરાના વિવિધ કટ્સ અને ફેસિટ્સથી પ્રેરિત આંતરિક ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવી છે. આથી આધુનિક પરિવહન સુવિધાની સાથે સુરતની વિશિષ્ટ ઓળખ પણ ઉજાગર થશે.

પ્રોજેક્ટમાં પર્યાવરણ સંરક્ષણને પણ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. અડાજણ ગામમાં આવેલા સાત સદીઓથી વધુ જૂના ઐતિહાસિક ‘ચોર આમલી’ વૃક્ષને બચાવવા માટે મેટ્રોનું અલાઇનમેન્ટ બદલવામાં આવ્યું હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત છ અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનોને ઇન્ડિયન ગ્રીન બિલ્ડિંગ કાઉન્સિલ (IGBC)ના ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યાં છે.

ઓવરહેડ વાયર વગરની વીજળી વ્યવસ્થા

સુરત મેટ્રોમાં 750 વોલ્ટ DC થર્ડ રેલ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે. પરંપરાગત ઓવરહેડ વીજળીના થાંભલા અને વાયરને બદલે પાટાની નજીક આવેલી થર્ડ રેલ દ્વારા ટ્રેનને વીજ પુરવઠો આપવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થાથી મેટ્રોનું માળખું વધુ સુવ્યવસ્થિત બની શકે છે. જોકે, વાવાઝોડા જેવી પરિસ્થિતિમાં સેવા અવિરત રહેવાની ખાતરી માત્ર આ સિસ્ટમથી મળતી નથી; તેના માટે સમગ્ર વીજ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની કામગીરી પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

ખજોદમાં 20 હેક્ટરનો ડ્રીમ સિટી ડેપો

ખજોદ ખાતે આશરે 20 હેક્ટર વિસ્તારમાં ડ્રીમ સિટી મેટ્રો ડેપો વિકસાવવામાં આવ્યો છે. અહીં એકસાથે 24 ટ્રેનો રાખી શકાય તેવું સ્ટેબિલિંગ યાર્ડ, જાળવણી સુવિધાઓ, ટ્રેન વોશિંગ પ્લાન્ટ અને સુએઝ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટનો સમાવેશ થાય છે. ડેપો વિસ્તારમાં ત્રણ હજારથી વધુ વૃક્ષોનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હોવાની વિગતો પણ આપવામાં આવી છે.

મેટ્રો ટ્રેનોની નિયમિત જાળવણી, સફાઈ અને સંચાલન માટે આ ડેપો મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. તેની સાથે પર્યાવરણને અનુકૂળ સુવિધાઓ વિકસાવવાનો પ્રયાસ પણ કરવામાં આવ્યો છે.

રેલવે, મેટ્રો અને બસ સેવાઓને જોડતું મલ્ટી-મોડલ હબ

સુરતના મુસાફરોને એક પરિવહન માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં સરળતાથી અવરજવર કરવાની સુવિધા મળે તે માટે મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ નેટવર્ક ઊભું કરવાની યોજના છે. આ અંતર્ગત સુરત રેલવે સ્ટેશન, મેટ્રો, સિટી બસ સેવા અને ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમ (GSRTC)ના ડેપોને પરસ્પર જોડવામાં આવશે.

મજુરાગેટ મેટ્રો સ્ટેશન કોરિડોર-1 અને કોરિડોર-2 વચ્ચેના ઇન્ટરચેન્જ હબ તરીકે મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે. આ સુવિધાથી મુસાફરોને એક કોરિડોરમાંથી બીજા કોરિડોરમાં જવામાં સરળતા રહેવાની અપેક્ષા છે.

સારોલી અને રઘુકૂલ માર્કેટ પાસે વિશાળ સ્ટીલ ગર્ડર

મેટ્રો પ્રોજેક્ટના એન્જિનિયરિંગ કામમાં સારોલી અને રઘુકૂલ માર્કેટ પાસે 85 મીટર લાંબા વિશાળ ‘ઓપન વેબ ગર્ડર’ લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હોવાનો ઉલ્લેખ છે. આશરે 810 ટન સ્ટીલથી બનેલા આ ગર્ડર પ્રોજેક્ટના મોટા બાંધકામ કાર્યોમાં સામેલ છે. આવા વિશાળ માળખાંનું સ્થાપન કરવા માટે ચોકસાઈભર્યું આયોજન, ભારે મશીનરી અને સુરક્ષાના કડક ધોરણોનું પાલન જરૂરી બને છે.

સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટ શહેરના પરિવહન માળખાને આધુનિક બનાવવાની સાથે મુસાફરોને ઝડપી અને સુવ્યવસ્થિત મુસાફરીનો વિકલ્પ પૂરો પાડવાનો હેતુ ધરાવે છે. સ્ટેક્ડ સ્ટેશન, ડાયમંડ થીમ, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને મલ્ટી-મોડલ કનેક્ટિવિટી જેવા પાસાં આ પ્રોજેક્ટને વિશેષ બનાવે છે. જોકે, દેશના પ્રથમ સ્ટેક્ડ સ્ટેશન સહિતના વિશિષ્ટ દાવાઓ અને પ્રોજેક્ટની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે પ્રકાશન પહેલાં સત્તાવાર મેટ્રો સ્રોતો દ્વારા પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.